Yüksekten düşme, ülkemizdeki ölümlü iş kazalarının en büyük kalemlerinden biri. Bu kazaların önemli bölümü, aslında çok basit kuralların atlanması yüzünden yaşanıyor.
Aşağıdaki kuralları yalnızca operatörlerin bilmesi yetmez. Hizmeti alan taraf olarak siz de bunları bildiğinizde, karşınızdaki firmanın işi ciddiye alıp almadığını ilk beş dakikada anlarsınız.
1. Sepet kapasitesi asla aşılmaz
Her sepetin üzerinde taşıma kapasitesi yazar (genellikle 200–300 kg). Bu değere sadece insanlar değil, alet ve malzeme de dâhildir. "Bir kişi daha binse ne olur" düşüncesi, devrilme kazalarının en yaygın başlangıcıdır.
2. Emniyet kemeri her zaman takılı olur
Sepette çalışan herkes, paraşüt tipi emniyet kemerini sepetin ankraj noktasına bağlamak zorundadır. Sepet kapalı ve korkuluklu olsa bile bu kural değişmez; ani bir hareket ya da çarpma durumunda kişiyi sepette tutan tek şey budur.
3. Rüzgâr sınırının üzerinde çalışılmaz
Her aracın üretici tarafından belirlenmiş bir rüzgâr sınırı vardır. Bu sınırın üzerinde çalışmak, bomun salınım yapmasına ve aracın devrilmesine yol açabilir.
Ankara’da özellikle ilkbahar aylarında ve yüksek rakımlı bölgelerde rüzgâr hızla artabiliyor. İş ertelenmesi kimseyi memnun etmez ama alternatifi kabul edilemez.
4. Zemin sağlam ve düz olmalı
Vincin ayakları (outrigger) tam açılmalı ve yük dağıtıcı plakalar kullanılmalıdır. Yumuşak toprak, yeni asfalt, rögar kapağı ve kanalizasyon hattı üzeri riskli zeminlerdir.
Ayakların yarım açılması ya da "buraya sığmıyor, biraz kısa açalım" yaklaşımı, aracın devrilme dengesini doğrudan bozar.
5. Elektrik hattına güvenli mesafe korunur
Enerji nakil hatlarına belirli bir güvenlik mesafesinden yakın çalışmak yasaktır ve bu mesafe gerilim seviyesine göre değişir. Elektrik, temas olmadan da atlayabilir.
Dalların hatta değdiği durumlarda önce dağıtım şirketinden hattın geçici olarak kesilmesi talep edilmelidir. Bu birkaç gün sürebilir; ama beklemenin alternatifi yoktur.
6. Çalışma alanı aşağıdan kapatılır
Sepetten düşen bir el aleti, aşağıdaki biri için ölümcül olabilir. Çalışma alanının altı şerit ya da bariyerle kapatılmalı, yaya geçişi engellenmelidir.
Site içi çalışmalarda çocukların oyun alanına yakınsa, ek gözcü bulundurulması gerekir.
7. Operatör belgeli olmalı
Sepetli vinç bir iş makinesidir ve kullanımı operatör belgesi gerektirir. Belgesiz kullanımda oluşan kazalarda sigorta ödeme yapmaz; sorumluluk tamamen işvereni ve aracı kiralayanı bağlar.
Belgeleri görmek istemek hakkınız. Ciddi bir firma bunu bir güvensizlik değil, doğal bir talep olarak karşılar.
8. Sepetten dışarı çıkılmaz, üstüne çıkılmaz
Sepetin korkuluğuna basarak biraz daha uzanmaya çalışmak, kazaların klasik senaryosudur. Ulaşılamayan bir nokta varsa çözüm, sepeti yeniden konumlandırmaktır — uzanmak değil.
Aynı şekilde sepetten çatıya ya da balkona geçiş yapılmaz; bu ayrı bir güvenlik prosedürü gerektirir.
9. Araç hareket hâlindeyken sepet dolu olmaz
Bazı platform tipleri hariç, sepette insan varken aracın yer değiştirmesi yasaktır. Konum değişecekse sepet indirilir, araç taşınır, yeniden konumlanılır.
10. Sigorta kapsamı kontrol edilir
Araç trafik sigortası tek başına yeterli değildir. Üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası, çalışma sırasında binaya, araca ya da kişilere verilecek zararı kapsar. Operatörün SGK ve iş kazası sigortası da ayrıca olmalıdır.
Kurumsal işlerde bu poliçelerin örneğini iş öncesinde istemek standart bir uygulamadır.
Özet
Güvenlik kuralları işi yavaşlatır ve bazen maliyeti artırır — bu doğru. Ama sepetli vinç kazalarının neredeyse tamamı, "bu sefer bir şey olmaz" diyerek atlanan bir kuralla başlıyor.
Bizim tarafımızda bu konu pazarlığa açık değil. Rüzgâr sınırı aşıldıysa çalışmayı erteliyoruz ve bunun için ek ücret talep etmiyoruz.